ENCOD BULLETIN 36

De Europese Unie is thuis voor bijna 500 miljoen inwoners, met 23 officiële talen en 27 landen met elk hun eigen culturele, politieke en sociale tradities. De samenwerking tussen deze landen is cruciaal bij het verzekeren van de vrede en voorspoed die het continent nu al 50 jaar geniet. Toch zien veel mensen “Europa” als een min of meer kunstmatige constructie van bureaucraten met onduidelijke beslissingsstructuren en onvoldoende democratische controle. Pogingen om in de EU een stevige wettelijke basis te voorzien om een gemeenschappelijk beleid te voeren, worden door veel burgers onthaald op scepcis en angst dat “Brussel ons hele leven gaat beheersen”.

In theorie biedt de Europese Unie eigenlijk een buitenkans om het effect van verschillende beleidskeuzes te vergelijken en zou de Unie het uitwisselen van informatie en ervaring uit goede en slechte praktijkvoorbeelden kunnen ondersteunen. Daarom ook kan de samenwerking tussen landen, instellingen en ook de burgerorganisaties zeer veel bijdragen aan het kiezen en ontwikkelen van de meest effectieve strategie en aan het vermijden van fouten bij de uitvoering. Maar in de praktijk is het gebrek aan democratische controle bij beslissingen over drugs op het niveau van de EU eerder een bevestiging van het gevreesde concept van de totalitaire superstaat.

Sinds 2005 heeft de Europese Raad van (Justitie en Binnenlandse Zaken) Ministers de macht om nieuwe synthetische drugs te onderwerpen aan criminaliserende voorzorgsmaatregelen in de hele Europese Unie als de Wetenschappelijk Raad van de EMCDDA (European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction) dit aan de Raad adviseert. Juli dit jaar wilden de Europese Raad en de Commissie eenverbod op de synthetische drug 1-benzylpiperazine (BZP). voorstellen. Deze stof is vandaag in verschillende Europese landen niet onderworpen aan controle (waaronder Duitsland, Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk).

Op 14 november keurde het Europese Parlement een amendment goed bij de resolutie die de controlemaatregelen in verhouding bracht tot de gezondheidsrisico’s die verbonden zijn aan de stof. Deze risico’s moeten nog onderzocht en bewezen worden. Maar omdat dit een bevoegdheid is van justitie, waarbij de mening van het Europese Parlement niet bindend is, valt nog af te wachten of dit wijzigingsvoorstel enig effect zal hebben op de uiteindelijke beslissing van de justitieministers die het blijkbaar al eens zijn over de keuze voor criminalisatie, hoewel er dus eigenlijk geen studies of andere bewijzen over risico’s bestaan.

In het laatste EMCDDA rapport berekent men dat de totale druggerelateerde overheidsuitgaven van alle EU lidstaten geschat worden tussen 13 en 36 miljard euro per jaar, wat neerkomt op een bedrag tussen de 35 en 98 miljoen per dag. Elk overheidsbeleid waar zulke bedragen mee gemoeid zijn zou zorgvuldig geëvalueerd moeten worden, zodat er lessen kunnen worden getrokken om strategieën met ongewenste effecten te veranderen en de aanpak die werkt te versterken.

EU instellingen hebben het moeilijk met het toepassen van deze evaluaties, laat staan dat ze graag de resultaten publiceren. Een nader onderzoek van het rapport van de laatste ontmoeting van de Horizontale Werkgroep rond Drugs (samengesteld uit overheidsvertegenwoordigers van de lidstaten en de Europese Commissie) van september 2007 in Lissabon, toont aan dat de EU lidstaten geen enkele concrete meetmethode hebben om het effect van het huidige drugbeleid op de maatschappij te meten. Ook ontbreekt elke duidelijke visie, behalve het doel het politieke status quo in stand te houden, waarbij “alles blijft zoals het is en de bureaucraten met de supersalarissen nooit last hebben van om het even welk probleem”. (Peter Cohen, Universiteit van Amsterdam)

Er bestaan anders wel enkele interessante ontwikkelingen die toch een discussie waard zijn. Op 19 november bracht de BBC verslag uit over de eerste resultaten van een Londen’s pilootproject waarbij heroïnegebruikers zich de laatste 2 jaar zelf injecteerden in een kliniek. Deze resultaten zouden erop wijzen dat druggebruik en criminaliteit door dit project merkbaar daalden. De artsen en het verplegend personeel getuigden dat het leven van de deelnemers zich stabiliseerde omdat ze niet meer kochten bij straatdealers en niet meer betrokken waren bij criminele feiten.

Ook de Deense minister van Volksgezondheid kondigde aan dat hij heroïne wil gaan voorschrijven voor langdurige gebruikers, nadat bleek dat hij hiervoor op een parlementaire meerderheid kon rekenen. Dit brengt het aantal EU lidstaten met heroïne op voorschrift als integraal deel van het overheidsbeleid op 6 in totaal.

In de VS blijkt inmiddels uit onderzoek dat bepaalde cannabinoïden mogelijk werken als rem voor het gen dat de ontwikkeling en verspreiding van borst- en andere kankers veroorzaakt. Het onderzoek werd uitgevoerd door the California Pacific Medical Center Research Institute en werd gepubliceerd in het november nummer van Molecular Cancer Therapeutics. MedWire News publiceerde een studie van Engelse onderzoekers die tot de conclusie kwamen dat er geen bewijs was voor een oorzakelijk verband tussen cannabisgebruik en het risico op schizofrenie.

Zelfs Gorden Brown, die je niet echt van drugsympathieën kunt verdenken, kondigde in The Independent aan dat hij zal voorstellen om Afghaanse boeren meer te betalen dan hun oogst zou opbrengen, om hen zover te krijgen dat ze ophouden met kweken en de invloed van de Taliban aan banden te leggen. Volgens het jaarrapport van het VN bureau voor Drugs en Misdaad (UNODC) was de Britse poging om de papaverproductie te vernietigen een duidelijke mislukking. De verklaringen van Brown zouden wel eens wrijvingen kunnen veroorzaken met de VS, die voorstander zijn van luchtsproeien om de papaver te vernietigen. Maar deze maatregel stuit op het verzet van de Afghaanse President Hamid Karzai en Downing Street heeft duidelijk gemaakt dat Mr. Brown zal oproepen tot een sympathiekere aanpak van de boeren. "We moeten nauw samenwerken met de betrokken gemeenschappen,” zei hij.

“Samenwerken met diegenen die het meest betrokken zijn” is al de officiële mantra van de Europese Unie sinds men voor het eerst dacht aan een gemeenschappelijk drugbeleid in 1986. In alle officiële verklaringen over het EU drugbeleid die de afgelopen 20 jaar werd gezegd dat de burgermaatschappij bevraagd en betrokken moet worden bij het tot stand komen en uitvoeren van het beleid. De grote vraag is nu hoe je deze consultatieronde organiseert voor een beleidsdomein waar transparantie en democratische controle ver te zoeken zijn.

Op 13 en 14 december heeft de Europese Commissie 26 burgerorganisaties uitgenodigd, waaronder ENCOD, op de eerste vergadering van een zogenaamd Burgerforum over het Drugbeleid. Onze aanwezigheid hierop is gerechtvaardigd: ons hoofddoel van de afgelopen 15 jaar is immers het voeren van een ernstig debat over het drugbeleid. Om er zeker van te zijn dat deelname aan dit forum ook zinvol is, moet de organisatie ervan transparant zijn en voldoende participatie toelaten. Als dit lukt zal dat een uitstekend startpunt zijn voor een boeiende dialoog. Als dit niet lukt, zal het moeilijk zijn om te blijven geloven in de goede bedoelingen van de hele opzet.

Tot 10 december kan je zelf je mening geven over de positie die ENCOD op dit forum in moet nemen.

Door Joep Oomen (met hulp van Peter Webster)