ENCOD BULLETIN 54

Portugal werd gewoon een humaner en eerlijker land.

De situatie in Portugal is zeer positief geëvolueerd sinds 2000, toen wet 30 werd goedgekeurd waardoor elk druggebruik werd gedecriminaliseerd. Decriminalisatie als eindresultaat van het drugdebat blijft natuurlijk onaanvaardbaar, want drugs worden dan nog steeds verdeeld door smokkelaars die de prijs opblazen, criminele marketing methodes gebruiken, en minimaal bezorgd zijn voor de kwaliteit van het product of de veiligheid van de gebruikers.

Vandaag beschouwt de overheid druggebruik niet als een misdaad, maar als een eenvoudige overtreding die wordt bestraft met een administratieve boete. Mensen die gepakt worden met een zekere hoeveelheid drugs voor eigen gebruik, worden gezien als sporadisch gebruiker en krijgen een boete van een aantal honderd euro. Of ze worden beschouwd als regelmatig gebruiker en doorverwezen naar de Commissie voor de Ontmoediging van Druggebruik, samengesteld uit een rechter, een psycholoog en een sociaal werker. Door deze procedure worden druggebruikers niet blootgesteld aan overmatig politieoptreden en –almacht. Ze worden integendeel onder de verantwoordelijkheid geplaatst van sociale specialisten die hen verder leiden naar de gespecialiseerde hulpdiensten, de CAT’s, (Behandelingscentra voor verslaving).

De persoon in kwestie wordt gezien als patiënt en niet als crimineel. Uit de praktijk blijkt dat deze aanpak probleemgebruikers overtuigt om zelf gezondheids- en sociale diensten te benaderen. Eenmaal dat ze het gevoel krijgen dat iemand om hen geeft, steun wil geven en hen wil helpen hun leven her op te bouwen, reageren de gebruikers. In het begin zullen ze vooral met hun eigen gezondheid bezig zijn. Als ze zich realiseren dat ze deel zijn van het ‘sociale geheel’, zullen ze ook begrijpen dat de maatschappij niet langer de vijand is, maar iets waar we allemaal deel van uitmaken, en waar ook zij kunnen ‘winnen’ als ze zich aan een paar regels houden.

Natuurlijk voorzag de Portugese regering de nodige mechanismen om de uitvoering van de wet te steunen. Zonder deze omkadering zou de wet immers weinig effect hebben. Daarom werden in alle regio’s, provincies en steden met de vereiste administratieve bekwaamheid CAT-centra opgericht waar dokters, psychiaters, psychologen, verpleegsters en sociaal werkers patiënten opvangen.

Het personeel van deze diensten is psychologisch en sociaal getraind om alle gevallen de baas te kunnen, vooral de moeilijkere gevallen. Zij leerden dat druggebruikers behandelen als mensen die respect verdienen zoals iedereen onmiddellijk leidt tot verbazende resultaten. Iemand die beschadigd is en gebonden aan een leven van geweld en misdaad kan plotseling veranderen in een respectvol en gerespecteerd persoon die beleefd blijft en zich ‘fatsoenlijk’ gedraagt.

Dit is een zeer belangrijke en praktische manier om de escalatie van geweld te beperken en de maatschappelijke aanvaarding te bevorderen. Iemand die niets heeft en enkel minachting voelt voor de maatschappij en zijn frustratie en pijn omzet in sociale wraak, krijgt de mogelijkheid om in te zien hoe aangenaam het is maatschappelijk gerespecteerd te worden en zal dit gevoel niet snel willen verliezen.

In een verbodsbeleid kiest het systeem ervoor om gebruikers van middelen die als illegaal worden gecatalogeerd (enkel alcohol, de drug die in Europa, de V.S., …‘het vrije westen’ wordt geproduceerd, is toegelaten) in een slecht daglicht te plaatsen, te stigmatiseren en te criminaliseren.

Mensen hebben nochtans al altijd middelen gebruikt. Recent wetenschappelijk bewijs toont aan dat er druggebruik bestond in de IJstijd. Terwijl het leven steeds eenvoudiger wordt voor mensen, zal het druggebruik waarschijnlijk toenemen. In de groep druggebruikers duiken ook dikwijls grote kunstenaars en filosofen op.

Een verbodsbeleid heeft dit nooit kunnen tegenhouden en zal dat ook nooit kunnen. Ondertussen heeft dit beleid wel martelaars gemaakt, vergelijkbaar met andere historische vervolgingen. Ruïneer het leven van druggebruikers, arresteer ze, martel hen, geef hen alle soorten ziekten, dood ze allemaal en de staat zal haar handen in onschuld wassen en zeggen: ‘Ze doen het zichzelf aan!’.

Maar ook de smokkelaars en economische aasgieren bestuderen de relatie tussen vraag en aanbod. Iedereen heeft al snel door dat drugs enkel winstgevend genoeg zijn bij een verbodsregime. Ondanks deze vaststelling blijven drugs verboden, dus moeten we ons afvragen waarom mensen in de 21ste eeuw nog steeds zo naïef zijn om te geloven dat drugs gecriminaliseerd worden vanwege het gezondheidsaspect.

De ergste dictatuur is de dictatuur die ons manipuleert zonder dat we het merken.

Zijn Mr. Costa, de Verenigde Naties en alle regeringen en ambtenaren die het verbodsbeleid steunen de Hitler, Stalin en Caligula van deze tijd? Lijden ze aan een onbekende vorm van intellectuele faling? Het antwoord op die vraag zal niet veel veranderen aan het uiteindelijke resultaat: miljoenen mensenlevens worden vergiftigd met dood en lijden door hun toedoen. De feiten spreken voor zich: het voorbeeld van Portugal toont aan dat criminalisering een slechte oplossing is.

De vraag blijft dan wie er eigenlijk belang heeft bij het in stand houden van het verbod? Wie heeft de macht om miljoenen mensenlevens te bedreigen over heel de wereld?

De ‘staat’ veronderstelt dat drugs slecht zijn en daarom moeten worden vermeden, maar mensen blijven zoeken naar de bewustzijnsverandering die drugs bieden en zullen niet stoppen met het gebruik. De zaak is dat niemand bereid is om een leven met de verantwoordelijkheden van werk en familie op te geven enkel om eventjes dat aangename gevoel op te zoeken. En hier gaat de staat in de fout door verantwoordelijk gebruik op te kloppen tot een rampzalige situatie van misdaad, ziekte, opsluiting, lijden en dood. Maar de leugen verliest haar kracht. En uiteindelijk wordt elke leugen ontmaskert.

De maatschappij begint zich te roeren en vraagt en overweegt meer en meer maatregelen die tegenovergesteld zijn aan de huidige keuzes. Deze maatregelen gaan meestal over kleine veranderingen, telkens binnen dezelfde grenzen. Overheden kiezen meer voor de bescheiden maar definitieve veranderingen, zoals het voorbeeld van Portugal en de decriminalisatie van druggebruik. Maar ook in Zwitserland, Duitsland en elders helpt de gecontroleerde verdeling van heroïne mensen ontsnappen aan de vicieuze cirkel van erbarmelijke leefomstandigheden en straatcriminaliteit. Nu ze hun drugs krijgen van de overheid, herstelt hun gezondheid en familieleven. Ze beginnen te werken en belastingen te betalen en worden volwaardige medeburgers in onze maatschappij.

Door het succes van de decriminalisatie van druggebruik, dat werd ingevoerd zonder enige maatschappelijke beroering (lees het rapport van het CATO instituut), bereidt Portugal zich voor op de volgende stap. Het parlement onderzoekt een voorstel voor de legalisering van cannabis na een initiatief van een klein partijtje, bekend als ‘Bloco de Esquerda’ (‘Links Blok’), dat sinds kort opgang maakt (volgens de laatste peilingen) en een politieke kracht van betekenis kan worden in de toekomst.

ENCOD was van de partij bij de voorbereidingen voor de nieuwe cannabiswet, dankzij de regelmatige contacten die wij tot op vandaag onderhouden met het blok. Elke wettekst is wellicht vatbaar voor verbetering, maar persoonlijk ben ik van mening dat de wet uitstekend werd voorbereid en manieren aanbiedt om misbruik preventief tegen te gaan en zelfs bijdraagt aan het algemene functioneren van de overheid.

Volgens de laatste voorspellingen zal de Socialistische Partij (nu aan de macht) bij de verkiezingen in september geen absolute meerderheid halen en met het ‘Bloco de Esquerda’ in een coalitieregering stappen. Dit biedt ons een grote mogelijkheid om te komen tot de volledige legalisering van cannabis, inclusief productie, distributie en gebruik.

Toen eerst bekend raakte dat Portugal over zou gaan tot de decriminalisatie van druggebruik, kondigden de hoofdzakelijk Noord-Amerikaanse onheilsprofeten aan dat het land zou verzinken in een drugchaos en de Portugese stranden zouden overspoelt worden met misère en drugdealers.

Maar niets van dit alles gebeurde. De rechtstaat bleef stevig overeind, de stranden bleven zuiver en mooi. Portugal werd gewoon een menselijker en eerlijker land. Alle druggerelateerde ziekten namen een flinke duik.

Dit is het finale en werkelijke bewijs dat de legalisering van drugs werkt. Wie verdedigt nu nog de criminalisatie?

Door: Jorge Roque, met de hulp van Peter Webster