ENCOD BULLETIN 59

RECREATIEF DRUGGEBRUIK ALS EEN MOREEL RECHT

Dit jaar hebben we de steun voor de legalisering van drugs meer dan ooit zien groeien. Belangrijke politieke figuren, voormalige presidenten enThe Economist sloten zich aan bij de internationale beweging voor de hervorming van het drugbeleid, die al geruime tijd oproept om een einde te maken aan de decennialange mislukte oorlog tegen drugs. Sommigen van hen durven zelfs zeggen dat de legalisering van drugs meer goed dan kwaad zou doen voor de maatschappij.

Deze belangrijke figuren gebruiken veel argumenten om overheden, VN-lichamen en zelfs het grote publiek te overtuigen dat het tijd is om de nadruk van het drugbeleid te verschuiven van een strafrechterlijke aanpak naar een strategie gericht op de volksgezondheid.

Deze argumenten, te plaatsen onder de noemer “praktisch” brengen verschillende redenen aan het licht waarom drugs beter legaal zouden zijn. Zelfs de meest conservatieve politici moeten toegevingen doen in het licht van cijfers en gegevens die aantonen dat het huidige systeem niet werkt. Er kan weinig worden ingebracht tegen het feit dat miljarden werden uitgegeven aan een politionele aanpak terwijl drugs nog steeds praktisch overal zijn te verkrijgen; of tegen het feit dat belastingen op drugs miljoenen kunnen opleveren voor het opvullen van begrotingstekorten door simpelweg cannabis te legaliseren. Dit belastinggeld kan dan deels afgeleid worden om drugverslaafden te behandelen. De decriminalisering van druggebruikers neemt een belangrijke barrière weg tussen drugverslaafden en drughulpverlening. De openbare veiligheid zou er flink op vooruit gaan en de verspreiding van besmettelijke ziekten wordt tegengegaan. Bovendien zouden patiënten eindelijk gemakkelijker toegang krijgen tot middelen met belangrijke medische eigenschappen.

Deze economische en geneeskundige argumenten zijn moeilijk te negeren. Waarschijnlijk is het met deze argumenten dat het druglegaliseringdebat ook tot bij het grote publiek gebracht wordt, zoals we vandaag vaststellen. Het is ook niet toevallig dat meer conservatieve pleitbezorgers deze argumenten kiezen om te overtuigen. Als je deze “praktische” argumenten gebruikt, blijf je in de veilige zone, onderbouwd met rationele bewijzen, en vermijd je de confrontatie met morele waarden en concepten als vrijheid, zelfbeschikkingsrecht en het recht op vrije keuze.

Druggebruik is voor de meeste mensen onbegrijpelijk. Velen beschouwen het zelfs als ondraaglijk. Toch kan men niet zeggen dat drugs categoriek goed of slecht zijn. Alles is afhankelijk van hoe en door wie ze worden gebruikt. Eén ding staat daarbij vast: mensen gebruiken drugs voor bepaalde doeleinden.. Sommigen gebruiken uit nieuwsgierigheid of voor religieuze doeleinden, anderen om fysieke of emotionele pijn te bestrijden en anderen gebruiken drugs enkel “om zich goed te voelen, om zich beter te voelen en beter te presteren”.

Geen enkel druggebruik is zo onbegrepen en zo moeilijk te accepteren als die laatste soort, het “recreatieve gebruik”. Nochtans wordt dit soort druggebruik, bedoeld om genot, geluk of euforie te stimuleren, het meest beoefend, en zelfs goedgekeurd als het gaat om legale drugs. Zodra we spreken over het recreatief gebruik van de zogenaamde illegale drugs, verandert vaak de toon van het gesprek.

Het is makkelijk om aan te tonen dat mensen al eeuwen drugs gebruiken met als enige doel zichzelf te amuseren en daardoor de toekomst van de soort en de maatschappij niet in gevaar hebben gebracht. Daarom zou het niet zo moeilijk moeten zijn om te erkennen dat volwassenen het recht hebben om de drug van hun keuze verder te gebruiken in hun privé-omgeving (zie "Druggebruik en de rechten van de persoon”), zolang zij niemand anders schade berokkenen. Waarom wordt deze soort van druggebruik dan zo vaak beschouwd als onrechtmatig en bijgevolg het argument genegeerd en gemeden?

Is het omdat het ‘najagen van plezier’ ervaren wordt als oppervlakkig en triviaal dat veel mensen zich verplicht voelen een andere uitvalsbasis te gebruiken ter verdediging van hun keuze? Is het omdat veel druggebruikers zich schuldig voelen over hun genotsstreven en dan de nood voelen om vol te houden dat hun gebruik enkel is voor “ernstige” doeleinden? Of is het omdat ‘high’ worden in onze maatschappij als ’zondig’ en ‘moreel verkeerd’ staat geboekstaafd en druggebruik ingaat tegen het ‘ideaal van menselijke perfectie’?

Al deze bekende bezwaren, meestal uitgedrukt in de sterkst mogelijke bewoordingen, hebben druggebruik al decennia onderworpen aan morele kritiek. Daarom is het argument van het recreatieve druggebruik bijna volledig een taboe bij de meeste voorstanders van de drugbeleidshervorming.

Als het zo moeilijk is om anderen te overtuigen dat drugs legaal zouden moeten zijn omdat volwassenen het recht hebben om legaal drugs voor recreatief gebruik te verkrijgen, waarom zouden voorstanders van de legalisering dit argument dan nog gebruiken? Daarvoor zijn er 3 goede redenen: ten eerste zullen recreatieve druggebruikers niet akkoord gaan met een verdediging die hun gedrag beschouwt als een ziekte of een symptoom. Ten tweede kan je niet empirisch ontkennen dat de meeste gebruikers echt ervaren dat hun druggebruik aangenaam is. En ten derde natuurlijk omdat het een principiële kwestie is met respect voor de keuzes die andere mensen maken, de overheid mag niet oordelen over beslissingen die mensen maken over hun eigen lichaam

In 2009 werden al te vaak de “praktische” argumenten gebruikt in dit debat, maar er waren ook moedige mensen die bestuurders en overheden uitdaagden, gewoon omdat ze geloven in het morele recht om drugs te gebruiken. In het komende jaar hopen we op meer van dit soort acties. Hopelijk komen er meer Polaks die Costas het vuur aan de schenen leggen, meer Marihuana Marches en protesten voor VN-gebouwen, meer ’Brave mensen nemen drugs’ op bussen, meer toespraken zoals die van Marcus Day bij het CND, Craig McClure bij IHRA en Ethan Nadelmann en Liese Recke bij Reform, meer plannen en creatieve ideeën om markten te reguleren zoals die van Transform en FAC, meer stoutmoedige initiatieven van ontwikkelingslanden en van mensen die drugs gebruiken.

Want het is dankzij hun inspanningen en de inspanningen van duizenden anonieme activisten rond de wereld dat het druglegaliseringdebat elke dag meer ruimte en nieuwe vrienden krijgt, waardoor het einde van het drugverbod eerder een haalbaar doel wordt dan een utopische droom.

Marisa Felicissimo (met de hulp van Peter Webster)