ENCOD BULLETIN 76

Het wereldwijde drugverbod heeft geen empirische of wetenschappelijke basis. De meeste politici zijn niet verontrust door dit gebrek aan bewijzen. Zij blijven doen wat ze nog altijd zien als de veiligste oplossing voor hen: vasthouden aan het drugverbod. Maar dit is langzaam aan het veranderen, en niet alleen in maar een paar landen.

Veel Amerikaanse activisten zijn ervan overtuigd dat, na de nipte nederlaag bij het Californische referendum over het legaliseren van cannabis, de legalisering opnieuw op de stembrieven zal komen in een aantal staten bij de volgende verkiezingen. Deze keer is het zeer waarschijnlijk dat 2 of 3 staten een legaliseringsvoorstel zullen goedkeuren. Daar eindigt de strijd natuurlijk niet, want dan moet nog het echte gevecht met de federale overheid beginnen. Ondertussen zijn er wel berichten over een Amerikaanse leidende ambtenaar die verklaarde dat de vraag over de legalisatie van cannabis geen kwestie meer is van OF het zal gebeuren, maar eerder WANNEER. Obama zal geen stappen nemen op dit vlak zolang zijn tweede ambtstermijn niet is verzekerd.

In mijn eigen land, Nederland, plukt de volksgezondheid de vruchten van het progressieve cannabisbeleid dat sinds 1976 wordt gevoerd. Helaas werd de productie en groothandel van de cannabismarkt niet gedecriminaliseerd met als gevolg dat er in de afgelopen 35 jaar een grote zwarte markt werd gecreëerd. Samen met het “drugtoerisme”, wordt de criminele “achterdeur” van de coffeeshops nu door de Nederlandse regering gebruikt als argument voor een nieuw beleid dat er op gericht is de coffeeshops langzaam de verstikken. Er is nog hoop dat dit niet zal gebeuren volgens het officiële plan. Het merendeel van de grotere steden verzetten zich flink tegen de plannen van de centrale regering. Zeer kort na de bekendmaking van het nieuwe plan veranderde D66, de progressieve liberale oppositiepartij, haar standpunt. D66 is nu voor de legale regulering van alle drugs, en niet alleen cannabis. De situatie in Nederland is nooit zo erg geweest dat er spontaan een sterke tegenbeweging op gang kwam. Maar dat is nu aan het veranderen. Dit kan wel eens het begin worden van een ernstig debat.

Op 2 juni zal de Wereldwijde Commissie voor Drugbeleid haar rapport voorstellen over de stand van zaken in de oorlog tegen drugs. Ik schrijf dit een paar dagen voor die datum, maar het is al publiek bekend dat zij in dat rapport het einde van de oorlog tegen drugs zullen eisen. Deze commissie telde in het begin 3 Latijns-Amerikaanse ex-presidenten onder haar leden. Vandaag heeft zij een indrukwekkende lijst van gerespecteerde politici in haar ledenbestand. Dit zijn allemaal niet-actieve politici (behalve de Griekse eerste minister, Papandreou), wat nog eens aantoont in welke onmogelijke situatie de actieve politici van alle landen worden klem gezet.

Alleen Bolivië werkt in alle openheid aan een uitweg uit dit onderdrukkend systeem. Hun voorstel om het cocablad uit de lijst van verboden drugs te schrappen werd geweigerd door de VN Commissie voor Verdovende Middelen, omdat bijna 20 landen een bezwaar indienden. Bolivië twijfelde om de zaak aanhangig te maken bij ECOSOC (Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties), zoals de formele procedure voorziet, maar ondertussen verwacht men dat Bolivië eerst uit de bestaande drugverdragen zal stappen om ze daarna opnieuw te ondertekenen, maar dit keer met een ‘uitzonderingsclausule’ voor het traditionele gebruik van het cocablad. Om opnieuw aanvaardt te worden als lid met deze uitzonderingsclausule, mag niet meer dan één derde van de leden bezwaar indienen. Dit is natuurlijk een gok, maar als Bolivië hierin slaagt, wordt het pad vrijgemaakt voor andere landen die ook een menselijker beleid willen voeren.

Sinds de decriminalisering van gebruik en bezit voor persoonlijk gebruik in Portugal werd ingevoerd, kwamen er razend interessante ontwikkelingen op gang. Dit Portugese beleid is nu in zijn 10de jaar en de situatie is verbeterd op alle belangrijke vlakken. Ook in Argentinië, Brazilië, en zelfs in Polen, traditioneel één van de meer conservatieve landen in Europa, zien we het begin van gelijkaardige succesverhalen.

Het clubmodel voor recreationele en medicinale cannabisproductie en –gebruik dat zich eerst doorzette in Spanje, verspreidt zich verder en wordt beter georganiseerd. In België zien we dezelfde trend op kleinere schaal. Deze oplossing is alleen mogelijk in landen waar de kweek en het bezit van kleine hoeveelheden voor persoonlijk gebruik formeel werd gedecriminaliseerd of gelegaliseerd. Dit is dus een bereikbaar doel voor politiek activisme: in elk land moeten we eisen dat de overheid minstens persoonlijke kweek en het clubsysteem toelaat.

Op het internationale niveau van de EU en de VN zijn er twee mogelijke manieren om tot verandering te komen: via druk vanuit de georganiseerde “Burgermaatschappij”, of via druk op nationale politiek en regeringen. In de EU is er heel wat steun voor schadebeperking, maar alleen als het gaat over het verminderen van de schade voor de volksgezondheid in haar engste betekenis. Wat betreft de andere ernstige schade die veroorzaakt wordt door het verbod en de oorlog tegen drugs – meestal omschreven als “onbedoelde gevolgen” – blijft de EU trouw aan de VN beleidslijn. Waarom er geen debat bestaat in de EU over de voortgang van de oorlog tegen drugs? Dat willen de lidstaten gewoon niet. De details van het drugbeleid worden uitvoerig besproken, maar de essentiële vraag wordt onder de mat geveegd.

We moeten onze nationale politieke partijen en regeringen aansporen om een ernstige evaluatie van het drugbeleid te eisen, inclusief de studie naar alternatieve reguleringsmethoden die niet zijn gebaseerd op het strafrecht. Dit gebeurt nu al regelmatig met petities en verklaringen, waarschijnlijk zelfs met resultaat hier en daar, maar het heeft nog niet geleid tot beleidswijzigingen van betekenis.

Als één van de grote landen verklaart dat het drugbeleid geheroriënteerd kan worden, zal het verbod over een paar jaar opgeheven zijn. Duitsland lijkt in de beste positie om deze rol op te nemen, maar het ziet er niet naar uit dat dat snel zal gebeuren. Als een paar gelijkgezinde landen samen een voorstel in die richting doen, zullen we ook hier eindelijk een begin van een debat krijgen.

De andere weg naar dit debat loopt via de Burgermaatschappij. ENCOD is vertegenwoordigd als NGO (Niet Gouvernementele Organisatie) bij de EU en de VN. De verzameling van NGO’s die deze vergaderingen bijwoont, wordt beschouwd als vertegenwoordiging van de burgermaatschappij. Dit zijn de Europese burgers die zich expliciet organiseren rond dit specifieke onderwerp om hun mening kenbaar te maken. Het onderwerp in kwestie wordt ook vaak besproken door politiek partijen, maar bij NGO’s, verenigen burgers zich rond zaken die zij belangrijk vinden zonder een directe verbinding tot de ideologische politiek. Ik hoop dat we uitgebreider en dieper op dit aspect zullen ingaan op de Algemene Vergadering in Praag.

Door Fredrick Polak