NL: DANKZIJ GEDOGEN ZICHT OP SOFTDRUGS

Roosendaal en Bergen op Zoom gaan de coffeeshops sluiten. Een verstandige of juist een overhaaste beslissing?

Is het gedoogbeleid failliet?

In de grensregio’s zeker. Alle burgemeesters in de grensgemeenten, van Maastricht tot Terneuzen, roepen al jaren dat het zo niet langer kan. Hun coffeeshops worden overspoeld door buitenlandse drugstoeristen. De grootste coffeeshop van Nederland, Checkpoint in Terneuzen (die nu is gesloten vanwege overtreding van de gedoogregels), trok liefst 2.500 bezoekers per dag, bijna allemaal uit België en Frankrijk.

Het gedoogbeleid was bedoeld om de lokale blower te voorzien van zijn jointje. In de grensregio’s trekken de coffeeshops hoofdzakelijk buitenlanders. Daarvoor is het gedoogbeleid niet bedoeld, roepen de burgemeesters. ‘Je kunt alleen iets gedogen als het klein is of tijdelijk. Maar dit is zo groot, zo systematisch, en zo langdurig. Dit leidt tot ongeloofwaardigheid van onze samenleving’, aldus burgemeester Lonink van Terneuzen.

Waarom sluiten de andere grensgemeenten dan ook niet hun coffeeshops?

Omdat ze vrezen dat daardoor de illegale, ongecontroleerde handel een hoge vlucht neemt. Terneuzen ondervindt dat aan den lijve. In de gemeente worden twee coffeeshops gedoogd, die momenteel allebei door omstandigheden gesloten zijn. ‘We merken dat de illegaliteit de kop opsteekt’, aldus een woordvoerder. Belgische en Franse drugstoeristen worden met open armen ontvangen door runners en dealers. Burgemeester Lonink wil het gedoogbeleid handhaven om de problematiek ‘beheersbaar te houden’.

Zijn Roosendaal en Bergen op Zoom blind voor dat gevaar?

Critici vinden van wel. ‘De drugsrunners vieren vanavond feest’, was de reactie van burgemeester Leers van Maastricht. Ook de coffeeshophouders waarschuwen dat toeristen zullen blijven komen en hun heil zoeken bij illegale handelaren. Andere gemeenten vrezen bovendien het ‘waterbedeffect’: drugstoeristen wijken uit naar andere gemeenten. Roosendaal en Bergen op Zoom zeggen dat ze geen keus hebben. Uit onderzoek is gebleken dat 90 procent van de drugstoeristen alleen inkopen doet in de coffeeshops. ‘Door de shops te sluiten, haal je een belangrijke prikkel weg om hier te komen’, meent burgemeester Marijnen van Roosendaal. Hij denkt bovendien dat de politie de illegale handel kan beteugelen.

Waarom kunnen coffeeshops niet gewoon buitenlandse klanten weren?

Dat wordt gezien als discriminatie. In Maastricht is daarover een proefproces uitgelokt. De rechter verbood weigering van buitenlanders.

Kan een gemeente zomaar alle coffeeshops sluiten?

Ja. Verkoop van wiet en hasj in coffeeshops is niet legaal. Het wordt slechts sinds 1976 gedoogd, om de verkoop van softdrugs te scheiden van de harddrugs. In de wet staat dat je geen drugs mag verhandelen, waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen soft- en harddrugs.

Loopt het buiten de grensregio’s wel goed met het gedoogbeleid?

Nee. Bijna alle grote gemeenten hebben er moeite mee. Ze zijn wel voor coffeeshops – want het onderscheid tussen soft- en harddrugs leidt tot minder drugsverslaafden – maar vinden het gedoogbeleid ‘hypocriet’. Want de coffeeshops mogen wel wiet verkopen ‘aan de voordeur’. Maar hoe ze die wiet ‘aan de achterdeur’ verkrijgen, is niet geregeld. Daardoor is de wietproductie grotendeels in handen van de georganiseerde misdaad.

Waarom blijft het dan zo stil in Den Haag?

Omdat het CDA en de PvdA lijnrecht tegenover elkaar staan en daarom in hun regeerakkoord hebben afgesproken niks te veranderen aan het drugsbeleid. Het CDA wil af van het gedoogbeleid, de PvdA wil verdere liberalisering. Die impasse leidt ertoe dat de burgemeesters zelf maar een beetje moeten aanmodderen.