TIJD VOOR COFFEESHOP UNITED

Het is een miljardenbranche, maar de Nederlandse coffeeshops hebben geen enkele lobbyist rondlopen in Den Haag. Slecht kabinetsbeleid is het gevolg.

Geen buitenlandse blowers, maximaal 1.000 tot 1.500 leden en een afstand van minimaal 350 meter tot scholen. Het vrijdag gepresenteerde kabinetsbeleid handhaaft ook alle bestaande regels voor coffeeshops zoals het maximaal 500 gram op voorraad mogen hebben. Schuld van het kabinet? Zeker, maar de eigenaren van ‘s lands 666 coffeeshops moeten ook de hand in eigen boezem steken. Want de sector die naar schatting goed is voor een jaaromzet van maximaal 1,5 miljard euro laat het op lobbygebied enorm afweten.

‘Als je naar de omzetcijfers kijkt snap ik niet dat er niet twee of drie lobbyisten voor ons rondlopen in Den Haag’, zegt Gerrit Jan ten Bloemendal van de Leeuwarder shop De Os. ‘Er is absoluut een professionele lobby nodig’, constateert Derrick Bergman van de Vereniging voor Opheffing van het Cannabisverbod (VOC). De VOC heeft verschillende coffeeshophouders en wetenschappers als lid en probeert via het organiseren van debatten en de Cannabis Bevrijdingsdag de gevolgen van het cannabisverbod op de kaart te zetten.

Lamlendig

‘Er wordt wel met politici gepraat, maar we zitten niet op het professionele niveau. Er is wel eens gesproken om een fulltime lobbyist in te huren, maar zover komt het niet’, zegt Bergman. ‘Het geld is er, maar je krijgt het niet uit de zak. Veel coffeeshophouders doen in lamlendigheid weinig onder voor blowers en gaan zich nu pas zorgen maken. Bovendien is er een kruideniersmentaliteit: we hebben het altijd in ons eentje gered.’

Een aantal coffeeshopexploitanten treedt samen op en onderhoudt goede banden met de lokale gemeenteraad zoals de Vereniging Officiële Coffeeshops Maastricht. Maar lokale verenigingen maken in Den Haag geen vuist. Of zoals een lobbyist op het Binnenhof uitlegt: ‘Het gaat erom dat je de wet beïnvloedt ver voordat die in de Kamer wordt behandeld. Ik heb altijd contact met de ambtenaren die het beleid voorbereiden en de wetten schrijven die van invloed zijn op mijn klanten.’

Buitenlanders

Een beetje lobbyist had toch op zijn minst verschillende punten afgezwakt of erin gewreven.

Zo mogen coffeeshops niet meer verkopen aan buitenlanders, maar daarvoor hoeft geen pas te worden ingevoerd. Verkoop kun je ook koppelen aan de vertoning van een Nederlands identiteitsbewijs. Daarmee verdwijnen automatisch de grootschalige coffeeshops waarvoor het kabinet bang is en hoef je dat rare ledensysteem niet in te voeren, waardoor een Eindhovenaar tijdens een dagje Amsterdam de shop niet in mag. Ben je ook meteen af van de privacyargumenten tegen de pas, want wie wil nou als blower geregistreerd staan?

Mensen die niet de boeken in willen als blower zullen hun hasj op straat moeten kopen, samen met de toeristen die een jointje willen. Daardoor neemt de straathandel toe en dus de criminaliteit. De Amsterdamse burgemeester Van der Laan vreest voor een ‘onhoudbare situatie’.

Al heeft de gemeente Amsterdam natuurlijk nog een andere belangrijke reden om tegen de plannen te zijn: jaarlijks bezoeken 1 miljoen toeristen een coffeeshop in de hoofdstad. En in tegenstelling tot het zuiden van het land zijn drugstoeristen er geen probleem, dus waarom zou je inperken?

Zien doet blowen

Verschillende shops moeten dicht vanwege het nieuwe afstandscriterium van 350 meter van scholen. Reden: de ‘ zichtbaarheid’. Opmerkelijk want tot op heden is nog niet bewezen dat het aanzicht van een shop doet blowen. Scholieren onder de 18 mogen überhaupt niet bij de shop kopen, daar worden shops juist zeer geregeld op gecontroleerd.

Al jaren wordt (ook door Kamerleden) gepleit voor een voorzichtig experiment met regulering van de achterdeur: een coffeeshophouder mag wiet wel verkopen maar niet inkopen. De gemeente Utrecht wil een experiment met legale teelt, maar het kabinet haalt daar een streep door. Mag niet volgens internationale wetgeving.

Een heleboel juristen denken daar anders over. Ybo Buruma bijvoorbeeld: kersvers lid van de Hoge Raad. VVD-prominent Frits Bolkenstein pleitte vorig jaar ook al voor regulering van zelfs alle drugs: een verbod is slecht voor de volksgezondheid en de strijd tegen drugs kost miljarden aan politie-inzet. Regulering van softdrugs levert bovendien extra inkomsten op via btw en accijns: zeker 260 miljoen euro per jaar.

Toch vraagt Ten Bloemendal zich af of lobbyisten het tij wel hadden kunnen keren. ‘Het coffeeshopbeleid voelt puur ideologisch ingestoken. Het lijkt een middel om zoveel mogelijk coffeeshops te sluiten.’